پوکی استخوان (Osteoporosis) یک بیماری است که در آن استخوان ها شکننده می شوند و خطر شکستگی در آنها بالا می رود. پوکی استخوان شایعترین بیماری استخوانی می باشد.

بدن انسان در طول زندگی به کلسیم و فسفات های معدنی نیاز دارد تا بتواند استخوان های سالمی داشته باشد.

در طول زندگی دائما استخوان های فرسوده توسط بدن جذب می شوند و استخوان های جدید به جای آنها ساخته می شوند. تا زمانی که تعادل بین جذب و ساخت دوباره ی استخوان ها برقرار باشد، استخوان های بدن سالم و قوی باقی می مانند. پوکی استخوان زمانی اتفاق می افتد که میزان جذب استخوان بیشتر از میزان ساخت آنها باشد.

گاهی اوقات پوکی استخوان بدون هیچ دلیل شناخته شده ای اتفاق می افتد. و گاهی اوقات نیز الگوی ژنتیکی دارد. به صورت کلی احتمال پوکی استخوان در زن های مسن و سفید پوست بیشتر می باشد. با افزایش سن بدن شروع به جذب فسفات ها و کلسیم از استخوان می کند که این موضوع نیز عاملی برای ایجاد پوکی استخوان می باشد.

یکی از عوامل مهم برای ایجاد پوکی استخوان کمبود کلسیم در بدن برای ساخت استخوان های جدید می باشد. بسیار مهم است که در غذای روزانه مقدار کافی کلسیم وجود داشته باشد. همچنین بدن انسان نیاز به مقادیر کافی ویتامین دی نیز دارد زیرا ویتامین باعث جذب کلسیم می شود. بنابراین مصرف غذاهایی که مقادیر کافی کلسیم و ویتامین D دارند برای جلوگیری از پوکی استخوان ضروری می باشد.

از دیگر دلایل پوکی استخوان می توان به موارد اشاره کرد:

کاهش میزان استروژن در خانم ها بعد از یائسگی و همچنین کاهش میزان تستوسترون در آقایان همزمان با افزایش سن.

استراحت طولانی مدت به دلیل بیماری.

مبتلا بودن به بیماری هایی که باعث التهاب در بدن می شوند.

مصرف داروهایی از قبیل دارو های ضد صرع و داروهای هورمونی ای که به خاطر سرطان پستان و پروستات استفاده می شوند. همچنین مصرف استروئید ها در طولانی مدت پوکی استخوان ایجاد می کند.

از دیگر ریسک فاکتور ها می توان به سابقه خانوادگی پوکی استخوان، مصرف بالای الکل، وزن کم، سیگار کشیدن و اختلالات تغذیه اشاره کرد.

در مراحل اولیه علامتی برای پوکی استخوان وجود ندارد. در بیشتر مواقع بیماران قبل از پی بردن به بیماری خود دچار شکستگی در استخوان ها می شوند. شکستگی استخوان می تواند باعث شکسته شدن استخوان های ستون مهره شود. به این نوع شکستگی کامپرشن فرکچر (Compression Fracture) گفته می شود و یا به صورت ناگهانی یا به تدریج باعث احساس درد میشود. در موارد شدید این نوع شکستگی قد افراد کوتاه می شود و دچار گوژپشتی می شوند.

تست های تشخیصی پوکی استخوان

سنجش تراکم استخوان: در این روش از امواج ایکس با دوز پایین برای اندازه گیری تراکم مواد معدنی در استخوان استفاده می شود. معمولا این اندازه گیری را در فقرات و استخوان های مفصل ران انجام می دهند.

از این تست برای موارد زیر استفاده می شود: میزان از دست رفتن بافت استخوان ها و پوکی استخوان، پیش بینی ریسک شکستگی در استخوان ها.

در سنجش تراکم استخوان، تراکم استخوانی بیمار با یک فرد سالم و جوان و همچنین یک فرد همجنس و هم سن مقایسه می شود.

آزمایش های خون و ادرار: اگر شک به وجود یک مشکل به عنوان دلیل پوکی استخوان، غیر از پروسه افزایش سن وجود داشته باشد تست های خون و ادرار و … انجام می شوند تا دلیل پوکی استخوان تشخیص داده شود.

درمان پوکی استخوان

تغیر در سبک زندگی، اصلاح تغذیه، ورزش (در این رابطه مقاله ی ورزش و پوکی استخوان را مطالعه بفرمایید).

مکمل های ویتامین D و کلسیم

مصرف دارو

بیوفوسفونات ها

استروژن

کلسیتونین

تمرین نقش بسیار مهمی در جلوگیری از پوکی استخوان دارد.

چند نمونه تمرین برای جلوگیری از پوکی استخوان: راه رفتن، رقص، تراباند، دمبل زدن، تمرین های تعادلی مانند تای چی و یوگا

نکته ی مهم عدم انجام ورزش هایی است که خطر زمین خوردن دارند و همچنین عدم انجام ورزش هایی که در آنها به بدن و استخوان ها فشار زیاد وارد می شود.

عادت های بد را ترک کنید.

سیگار کشیدن را متوقف کنید، اگر قادر به ترک آن نیستید حداقل دوز آن را کم کنید.

مصرف الکل را قطع کنید، الکل باعث آسیب به بافت استخوان می شود. همچنین مصرف الکل باعث افزایش خطر افتادن می شود که در افراد مسن خطر شکستگی را بالا می برد.

جراحی برای مواردی استفاده می شود که درد ناشی از شکستگی مهره ها ناتوان کننده باشد. جراحی شامل موارد زیر می باشد:

کایفوپلاستی (Kyphoplasty): ماده ای در داخل مهره ی شکسته شده قرار داده می شود تا ارتفاع از دست رفته ی آن را برگرداند.

اسپاینال فیوژن (Spinal Fusion): تعدادی از مهره ها به یکدیگر محکم می شوند تا جلوی حرکت آنها گرفته شود.

پیش آگهی

دارو هایی که برای پوکی استخوان تجویز می شوند تنها می توانند خطر شکستگی های جدید را کم کنند و توانایی بهبود وضعیت شکستگی های گذشته را ندارند. شکستگی هایی ناشی از پوکی استخوان می توانند باعث ناتوانی های شدید بشوند خصوصا اگر در سر و گردن استخوان ران رخ بدهند.

پیشگیری

مصرف کلسیم و ویتامین D به اندازه کافی می تواند در داشتن استخوان هایی سالم و قوی کمک کند. رژیم غذایی متعادل بسیار مهم می باشد.

چند نکته

از مصرف بیش از اندازه الکل پرهیز کنید.

سیگار نکشید.

بصورت منظم تمرین کنید.

در صورت لزوم و صلاحدید پزشکتان دارو مصرف کنید.


ایران فیزیوتراپی – کپی برداری بدون ذکر منبع مجاز نمی باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوبت دهی اینترنتی